نُت‌پد‌پلاس‌پلاس یک نرم‌افزار متن‌باز جهت ویرایش متون و کدهای منبع در ویندوز می‌باشد. پروژه نُت‌پد‌پلاس‌پلاس در وب‌گاه SourceForge.net میزبانی می‌شود و تاکنون بیش از ۱۶ میلیون بار از این وب‌گاه دریافت شده است. این پروژه بر اساس توابع "سینتیلا" که قابلیت ویرایش را فراهم می‌آورند توسعه داده شده و به زبان ++C نوشته شده است. پروژه‌ی نُت‌پد‌پلاس‌پلاس تنها با فراخونی‌های Win32 API که از توابع "کتابخانه‌ای قالب استاندارد" استفاده می‌کند، توانسته است میزان کارایی برنامه را افزایش داده و از حجم برنامه بکاهد. یکی از اهداف اصلی نُت‌پد‌پلاس‌پلاس کاهش توان مصرفی سیستم و پردازنده از طریق برنامه‌نویسی صحیح و ایجاد کد دودویی موثر است، تا بدین وسیله بتواند شرایط را برای ایجاد محیط زیستی پاکیزه فراهم آورد. نُت‌پد‌پلاس‌پلاس برجسته‌سازی قوانین گرامری ۴۸ زبان برنامه‌نویسی، اسکریپتی و ابرمتنی را مورد پشتیبانی قرار می‌دهد. کاربران می‌توانند با استفاده از "سیستم تعریف زبان کاربر" که در داخل نرم‌افزار نُت‌پد‌پلاس‌پلاس تعبیه شده است، قابلیت تاشدن (پنهان‌سازی و نمایان‌سازی بخش‌هایی از کد) و برجسته‌سازی قوانین گرامری را بر اساس نیاز خود تعریف کنند. این برنامه برای سیستم‌عامل ویندوز توسعه داده شده است، هرچند کاربران می‌توانند از این نرم‌افزار بر روی سیستم‌عامل‌های دیگر از قبیل لینوکس و مَک‌اُاِس نیز از طریق نرم‌افزار "واین" استفاده کنند.

پروژه نُت‌پد‌پلاس‌پلاس توسط "دان‌هو" یکی از برنامه‌نویسان حوزه‌ی نرم‌افزار‌های متن‌‌‌باز در سال ۲۰۰۳ آغاز شد و وب‌گاه SourseForge.net میزبایی آن را بر عهده گرفت. در ۲۳ نوامبر همان‌ سال اولین نسخه‌ی نرم‌افزار نُت‌پد‌پلاس‌پلاس منتشر شد. با گذشت زمان تعداد برنامه‌نویسان و توسعه‌دهندگان اصلی این نرم‌افزار به ۵ نفر رسیده است ولی همچنان دان‌هو مسئولیت نظارت بر این پروژه را بر عهده دارد. در ۱۸ مارس سال ۲۰۰۷، دان هو با ابتکاری جدید و به منظور جلب پشتیبانی از پروژه نُت‌پد‌پلاس‌پلاس، شروع به فروش محصولاتی با نشان این نرم‌افزار نمود. او این کار را از طریق دو فروشگاه در ایالات‌متحده و یک فروشگاه در اروپا انجام داد. محصولاتی که از طریق این فروشگاه‌ها به فروش می‌رسند شامل کیف، خرس عروسکی، لیوان‌های دسته‌دار، تی‌شرت و برخی دیگر از اجناس می‌باشند.

برخی از ویژگی‌های نُت‌پد‌پلاس‌پلاس عبارتند از:

• تکمیل‌ خودکار عبارات (زبان برنامه‌نویسی و پرونده).
• امکان ویرایش هم‌زمان چند مستند.
• نشانه‌گذاری.
• حجم کم نرم‌افزار و همچنین وجود نسخه‌ی حمل‌پذیر از این نرم‌افزار به این معنی که می‌توانید آن را بر روی یک حافظه‌ی قابل‌حمل قرار دهید و با خودتان به هرجا که می‌خواهید ببرید.
• توانایی بالا در باز کردن پرونده‌های متنی سنگین.
• امکان استفاده از واسط‌کاربر سربرگی.
• نمایش قواعد گرامری زبان‌های برنامه‌نویسی گوناگون به رنگ‌های مختلف به منظور راحت تشخیص دادن آن‌ها.
• برجسته‌سازی قواعد گرامری (کروشه‌ها، پرانتزها، دندانه‌گذاری‌ها و …): اگر مکان‌نما در کنار هر کدام از این علامت‌ها قرار بگیرد، به طور کامل (مثلاً پرانتز باز و پرانتز بسته هردو)در متن برجسته می‌شوند. به این ترتیب می‌توان از صحت متن نوشته شده اطمینان حاصل کرد که مثلاً آیا تمام آکلادهایی که باز شده‌اند، بسته نیز شده‌اند یا خیر.
• قابلیت کشش و رهاسازی اشیا و عناصر بر روی محیط گرافیکی نُت‌پد‌پلاس‌پلاس.
• تشخیص خودکار وضعیت پرونده: اگر پرونده‌ای را که درون نُت‌پد‌پلاس‌پلاس باز کرده بودید، تغییردهید و یا آن را پاک کنید، برنامه به شما خبر می‌دهد و از شما می‌خواهد که مستند تحت ویرایش را به روز کنید.
• جستجو و جایگزینی عبارات با‌قاعده.
• جداسازی و تقسیم‌کردن صفحه ویرایشگر به دو صورت افقی و عمودی.
• بزرگ‌نمایی متون و کدها در صفحه ویرایشگر.
• پشتیبانی از زبان‌های گوناگون در محیط کار برنامه: محیط پنجره‌ی برنامه به زبان‌های چینی، ژاپنی، کره‌ای، عربی و عِبری موجود است.
• پشتيبانی کامل از زبان فارسی، داراي محيط کار کاملاً فارسی زبان.
• وجود اصلاح‌گر املائی (در داخل نرم‌افزار تعبیه شده است ولی نیاز به بسته‌ی Aspell دارد).
• ویرایشگر کدهای مبنای شانزده یا هگزادسیمال (این افزونه در نصب استاندارد نرم‌افزار قرار دارد).
• قابلیت استفاده از زبانه‌های متعدد برای پرونده‌های گوناگون.
• ادغام شدن با کامپایلر: این ویژگی به کامپایلرها، پیونددهنده‌ها (linkers) و نیز خطایاب‌ها (debuggers) اجازه می‌دهد که از درون خود ویرایشگر اجرا شوند. به این صورت که نُت‌پد‌پلاس‌پلاس اطلاعات خروجی کامپایلر را می‌گیرد و مطابق با آن خطاها را در متن ردیابی می‌کند و مکان‌نما را به طور خودکار در مکان‌های مربوطه در برنامه‌ی منبع به حرکت در‌می‌آورد.
• وجود مرورگر FTP (افزونه‌‌ی آن در نصب استاندارد نرم‌افزار قرار دارد).
• پشتیبانی از پرونده‌ها با قالب‌های گوناگون از قبیل یونی‌کد.
• تعریف و ذخیره ماکروهای متعدد و انتساب آنها به کلید‌های میان‌بر: نُت‌پد‌پلاس‌پلاس قادر است برخی از حرکاتی که در حین ویرایش یک سند انجام می‌دهید را ضبط نماید و هر وقت که به آن‌ها نیاز بود آن‌ها را پخش کند تا به این وسیله از تکرار بی‌مورد و خسته‌کننده جلوگیری شود. این عمل ماکرو نام دارد و سهم چشم‌گیری در صرفه‌جویی در وقت دارد. ماکروها می‌توانند به هر تعداد دفعه که لازم باشد اجرا شوند و می‌توان برای دسترسی هر چه سریعتر به آن‌ها، برایشان کلید میان‌بر تعریف کرد.

هرچند سینتیلا در جستجو و جایگزینی عبارات‌ باقاعده محدودیت‌هایی دارد ولی افزونه‌هایی نُت‌پد‌پلاس‌پلاس بخش اعظمی از این محدودیت‌ها را برطرف کرده‌اند.

نُت‌پد‌پلاس‌پلاس از ماکروها و افزونه‌ها پشتیبانی می‌کند. هم‌اکنون۲۷ افزونه به صورت رسمی برای نُت‌پد‌پلاس‌پلاس وجود دارد که ۱۰ مورد آنها به طور پیش‌فرض به بسته‌ی قابل نصب آن اضافه شده‌اند. اولین افزونه‌ی اضافه شده به صورت پیش‌فرض به نُت‌پد‌پلاس‌پلاس TextFX نام داشت که قابلیت‌هایی برای ویرایش کد منبع HTML و CSS را فراهم می‌آورد. برخی افزونه‌های معروف این نرم‌افزار به قرار زیر می باشند:

• فهرست توابع: فهرستی از توابع موجود در زبان برنامه‌نویسی جاری را به منظور دسترسی سریع، نشان می‌دهد.
• ویرایشگر کدهای مبنای شانزده
• تبدیل‌گر قالب خروجی: این افزونه پرونده‌ها را با قالب‌هایی مثل RTF و HTML ذخیره می‌کند.
• nppexec: به کمک این افزونه می‌توانید فرامین و اسکریپت‌ها را مستقیماً از طریق محیط خط‌فرمان به اجرا در آورید
• NppNetNote:این امکان را ایجاد می‌کند که چند کاربر به طور همزمان یک مستند را از طریق شبکه‌ی اینترنت ویرایش کنند.
• Change Markers:افزونه‌ایست که خطوطی از مستند را که از زمان آخرین ذخیره‌سازی دچار تغییر می‌شوند، علامت می‌زند.
• Math Plugin:امکان استفاده از عبارت‌های محاسباتی درون متن را فراهم می‌کند.
• Document Monitor: هر سه ثانیه یک بار مستند مورد ویرایش را به‌روز رسانی می‌کند.
• Plugin Manager :ابزاری قدرتمند برای نصب، به روزرسانی و حذف کلیه‌ی افزونه‌های موجود در نُت‌پد‌پلاس‌پلاس از جمله خودش.
• SecurePad: ابزاری است برای کدگذاری و کدگشایی.

افزونه‌های متنوع دیگری نیز موجود می‌باشند که شما را به دیدن آن‌ها در صفحه‌ی مخصوصشان که در بخش منابع آورده شده، دعوت می‌کنیم.

حتماً تا به حال ویرایشگر متنی ويندوز با عنوان نُت‌پد‌ را ديده‌ايد. اين نرم‌افزار تقريباً از آغاز عرضه‌ی ويندوز توسط مايکروسافت بر روی بسته‌ی ويندوز موجود بوده و با حجمی کم و ظاهری ساده امکان ويرايش متن‌ها را به کاربران می‌دهد. اما این برنامه اشکالاتی دارد، که مخصوصاً برای کاربران فارسی زبان و يا به طور کلی کاربران رايانه که زبان آن‌ها از راست به چپ است،محسوس‌تر می‌باشد. مشکل بزرگ دیگر ذخيره نکردن اطلاعات به صورت پيش‌فرض است. به طور کلی نُت‌پد‌ فقط يک ويرايشگر متن ساده است و شما نمی‌توانيد به راحتی در آن به ويرايش انواع متون و پرونده‌های مختلف بپردازيد. حال اگر شما از کاربرانی هستيد که با انواع مختلف ويرايشگرها سروکار دارید و یا از برنامه‌نويسانی باشيد که با چندين زبان برنامه‌نويسی کار می‌کنيد، بايد چندين ويرايشگر برای زبان‌های برنامه‌نويسی خود نصب کنيد و به طور مجزا از آن‌ها استفاده کنيد که اين کار واقعاً دشوار است.

به منظور تکميل امکانات اين نرم‌افزار برنامه‌نويسان متن‌باز دست‌به‌کار شده‌اند و نسخه‌ای رايگان و کاملتر از اين نرم‌افزار را که تحت زبان++C نوشته شده است به کاربران ويندوز عرضه کرده اند که با نام نُت‌پد‌پلاس‌پلاس شناخته شده است. نُت‌پد‌پلاس‌پلاس علاوه بر ویرایش متن، برنامه‌ای برای ويراش كدمنبع است و جايگزينی مناسب برای نُت‌پد‌ محسوب می‌شود. با نگاه به مقایسه‌ای که در میان ویرایشگرهای رایج از جمله نُت‌پد‌پلاس‌پلاس انجام شده به توانایی‌های هریک پی خواهید برد:

ویژگی‌ها:	برجسته‌ سازی‌ کروشه‌ها پرانتزهاو.	برجسته‌سازی متن دستورات	تشخیص خودکار وضعیت فایل	تکمیل‌ خودکار عبارات	قابلیت تاشدن کد	نمایش فهرست توابع	پشتیبانی از ماکرو
Alphatk	بله	بله	بله	بله	بله	؟	بله
BBEdit	بله	بله	بله	بله	بله	بله	بله
E	بله	بله	بله	بله	بله	؟	خیر
EditPlus	بله	بله	بله	بله	بله	بله	بله
EmEditor	بله	بله	بله	با افزونه	بله	بله	بله
Metapa	خیر	خیر	بله	خیر	خیر	خیر	خیر
Notepad	خیر	خیر	خیر	خیر	خیر	خیر	خیر
++Notepad	بله	بله	بله	بله	بله	با افزونه	بله
PolyEdit	بله	خیر	خیر	خیر	خیر	؟	خیر
PSPad	بله	بله	بله	بله	خیر	بله	بله
UltraEdit	بله	بله	بله	بله	بله	بله	بله

وب‌گاه رسمی نُت‌پد‌پلاس‌پلاس	http://notepad-plus.sourceforge.net
آمار و اطلاعات مرتبط با پروژه نُت‌پد‌پلاس‌پلاس در وب‌گاه سورس‌فورج	http://sourceforge.net/projects/notepad-plus
صفحۀ ویکی‌پدیای نُت‌پد‌پلاس‌پلاس	http://en.wikipedia.org/wiki/Notepad
دریافت نرم‌افزار نُت‌پد‌پلاس‌پلاس	http://downloads.sourceforge.net/project/notepad-plus
سوالات متداول در مورد نرم‌افزار نُت‌پد‌پلاس‌پلاس	http://notepad-plus.sourceforge.net/uk/generalFAQ.php
اطلاعات کامل درباره‌ی افزونه‌های نُت‌پد‌پلاس‌پلاس	http://sourceforge.net/apps/mediawiki/notepad-plus/index.php?title=Plugin_Central
مقایسه‌ی ویرایشگرهای متن در ویکی‌پدیا	http://en.wikipedia.org/wiki/Comparison_of_text_editors