ویکیدپد یک نرم‌افزار رایگان متن‌بازِ شبهِ ویکی است که برای ذخیره‌ی یادداشت‌های روزانه، برنامه‌ها، افکار، ایده‌ها، لیستِ‌ فعالیت‌های آتی، شماره‌های تلفن و دیگر متن‌ها استفاده می‌شود. در حقیقت ویکیدپد یک دفترچه‌ی یادداشتِ شبیه به ویکی است که برای ذخیره‌ی هر چیزی که فکر می‌کنید باید نوشته شود، به کار می‌رود. ویکیدپد همانند ویکی بین صفحات ارتباط برقرار می‌کند. هم‌چنین می‌توان از این برنامه برای دنبال کردنِ برنامه‌ها و اخبار تیم‌های ورزشی، پروژه‌های اجتماعی و دیگر پروژه‌های شخصی استفاده کرد. طرحِ کلی این نرم‌افزار برای کاربرانِ نُت‌پد آشنا خواهد بود.

ویکیدپد توسط Jason Horman نوشته شد. او این برنامه را در ژوئن ۲۰۰۵ به صورت متن‌باز درآورد و تحت پروانه‌ی متن‌بازِ خودش آن را عرضه کرد. تا اکتبر ۲۰۰۵ ، Michael Bustcher اصلی ترین توسعه دهنده آن بود.(یعنی نسخه 1.20beta1)

• ویکیدپد در واقع یک Outliner است که برای جمع‌آوری و سازمان‌دهیِ افکار استفاده می‌شود.

• برای کاربرانی که ویژگی‌های وب‌گاهِ ویکی‌پدیا را دوست دارند، این نرم‌افزار بسیار جذاب خواهد بود. اگر یک برنامه‌نویس رایانه هستید و یا به جمع‌بندیِ اطلاعاتِ خود اهمیت می‌دهید، باید یادداشت‌هایتان را طبقه‌بندی کنید. امتیاز بزرگ ویکیدپد این است که مانند وب‌گاهِ ویکی‌پدیا، می‌توانید بین یادداشت‌هایتان ارتباط برقرار کنید. اگر با آن احساس راحتی کنید می‌توانید همه‌ی جنبه‌های کار یا زندگیتان را به حالتِ ویکی دربیاورید. در واقع ویکیدپد مدیرِ اطلاعات شخصیِ شماست و جایی را برای مدیریتِ حجمِ بالایی از این اطلاعات فراهم می‌کند.

• می‌توان به‌ ویکیدپد به عنوانِ یک مجموعه‌ی پرونده‌ی متنی نگریست. با استفاده از این نرم‌افزار می توانید مطلبی را در موردِ موضوعی یادداشت‌ کنید و یا یادداشت‌های قبلیتان را درباره‌ی موضوعی ببینید. هم‌چنین می‌توانید بین موضوعاتِ مختلف اتصالِ ویکی برقرار کنید. یعنی با کلیک بر روی لغتِ ویکی به صفحه و توضیحاتِ مربوط به آن پرش کنید. این عمل در جایی متوقف نمی‌شود. یعنی در صفحه‌ی جدید نیز با کلیک روی‌ِ لغاتِ آن صفحه به صفحاتِ دیگر می‌روید، که این از ویژگی‌هایِ برجسته‌ی وب‌گاهِ ویکی‌پدیاست.

• ویکیدپد می‌تواند متن‌ها را در قالبِ یک متنِ ساده و یا به صورت پایگاه داده‌ایِ SQLite ذخیره کند. در حقیقت وقتی یادداشت‌ها به صورت متن ذخیره می‌شوند، از SQLite یا Gadfly برای مرتب‌سازیِ آنها استفاده می‌‌شود. هم‌چنین این نرم‌افزار از یونی‌کد پشتیبانی می‌کند.

• امتیازِ دیگر ویکیدپد کاربریِ آسان و راهنمایِ گسترده‌ی آن است، که توصیه می‌کنم قبل از استفاده حتماً آن را مطالعه کنید.

دیگر ویژگی‌هایِ ویکیدپَد عبارتند از:

• افزودنِ لیست‌های مورد به مورد یا بالِت دار

• قالب‌بندی متن: به محض وارد کردن متن شما می‌توانید دستورات قالب‌بندی را در متنی ساده وارد کنید.

• پیشینه‌ی لغت ویکی: ویکیدپد یک پیشینه از لغاتی که شما تاکنون بازدید کرده‌اید را نگهداری می‌کند.

• ذخیره‌ی خودکار: ویکیدپد سندتان را در موارد زیر برای شما در پنجره‌ی ویرایشگر ذخیره می‌کند :

۱. زمانی که ۵ تا ۱۵ ثانیه در ویرایشگر کاری انجام ندهید.

۲. در هنگام خاموش شدن سیستم.

۳. در هنگام پرداختن به یک لغت ویکی جدید.

• الحاقات: الحاقات اجازه می‌دهند که برخی متن‌های پویا را برای پیش نمایش و یا صدور صفحه‌ی HTML درج کنید.

• چوب‌الف‌های ویکی: شما می‌توانید بین صفحات ویکی نشانه‌هایی به عنوان چوب‌الف‌ قرار دهید.

• تغییر نام لغات ویکی

• جست‌‌وجوی ویکی

• غلط‌یاب املایی

• امکان جستجوی گسترده

• قلم‌های ویکی: شما می‌توانید قلمِ یک صفحه‌ از ویکی را با اضافه کردن قلمِ دیگر تغییر دهید.

• قابلیتِ تکمیلِ خودکار

• ارزیابی درون برنامه‌ای Python: ویکیدپد به شما اجازه‌ی ارزیابی و اجرای متون برنامه‌ای دلخواه Python را می‌دهد. به عبارتی این نرم‌افزار توسعه پذیر و قابل تغییر با زبانِ Python است.

• انقیادِ کلید‌ها: میان‌بر‌های بسیاری برای اجرای دستورات ایجاد شده‌اند که می‌توانید در راهنمای نرم‌افزار آنها را مطالعه کنید.

• پشتیبانی از همه‌ی کاراکتر‌های بین‌المللی

• امکان چاپ صفحات: در قسمتِ تنظیماتِ صفحه می‌توانید حاشیه‌ها و سایز صفحه و غیره را تغییر داده و سپس متنِ خود را چاپ کنید.

• ساختارِ گرافِ ویکی: می‌توانید گراف‌هایی از ارتباط لغات ویکی به یکدیگر ایجاد کنید. این کار نیاز به نصب مجموعه نرم‌افزارهای Graphviz دارد.

• تعریف قطعات متن: شما می‌توانید قطعات دلخواه از متن خود را که بیشتر استفاده می‌کنید در قسمت تنظمیماتِ ویرایشگر تغییر داده و در هر جای دلخواهی از متن با انتخاب گزینه‌‌ای مناسب، بچسبانید.

• امکان انتقال ویکی به USB یا رسانه‌های مشابه.

• پنجره‌ی نمایش زمان: این قابلیت صفحات را به همراه زمان آخرین تغییر و زمان ایجاد آن‌ها ارائه می‌کند.

• ویکی‌های مورد علاقه: شما می‌توانید لیستی از پیوند‌های ویکیِ مورد علاقه‌ی خود که غالباً به آنها رجوع می‌کنید، تهیه کرده و با یک میان‌بر به سادگی به آنها دسترسی پیدا کنید.

• الگوها: می‌توانید برای انجام کار خاص خود از الگوهایی که به طور پیش‌فرض در نظر گرفته شده‌اند کمک بگیرید.

• چندلایه کردن: چندلایه کردن از تکنیک‌های مشهور در ویرایشگرهای برنامه‌نویسی است که برای صفحات با ساختار حجیم در ویکیدپد استفاده می‌شود. چندلایه کردن به معنیِ نمایش یا پنهان کردنِ گروهی از خطوط متن است. در ویکیدپد این گروه‌بندی منطقی توسط عنوان‌ها انجام شده است.

• پنجره‌‌‌ی ساختار سند: مانند درخت که یک دیدِ مختصرِ کلی از همه‌ی ویکیِ شما می‌دهد، این ویژگی نیز با لیست کردن همه‌ی عنوان‌ها، یک دید مختصر و کلی از صفحه‌ی جاری می‌دهد و هم‌چنین به شما اجازه می‌دهد که به عنوانِ خاصی پرش کنید.

• نرم‌افزارهای گرافیکیِ خارجی: ویکیدپد امکانِ دستیابی به تعدادی نرم‌افزارِ گرافیکی که متنی را گرفته و آن را به عکس تبدیل می‌نماید، فراهم می‌کند. که از این عکس می‌توان برای نمایش و یا صدورِ HTML استفاده کرد.

• گیرنده‌ی کلیپ‌بُرد: گیرنده‌ی کلیپ‌برد هر متن کپی شده از هر برنامه‌ای را جمع‌آوری می‌کند و به صفحه‌ی ویکیِ منتخب شما می‌افزاید.

• لیست صفحه‌ی محاوره: برای ساختن لیستِ صفحاتی که می‌خواهید چاپ یا صادر کنید و نیز برای جست‌وجوی یک نمونه‌ی متنی به کار می‌رود.

• ورود و صدورِ ویکی: شما می‌توانید خروجیِ ویکیِ خود را به صورت یک صفحه‌ی HTML ، مجموعه‌ای از صفحات HTML ، یک صفحه‌ی ویکیِ لغت به صورت HTML و یا به صورت XML صادر کنید. اما در مورد ِ ورود، در حال حاضر فقط متنِ چند صفحه‌ای توسط این نرم‌افزار پشتیبانی می‌شود. قالب متنِ چند صفحه‌ای بر آن شده که مجموعه‌ای از صفحات را به صورت منفرد و قابل خواندن و ویرایش، ذخیره و یا منتقل کند. پرونده‌ی ورودی باید به صورتِ UTF-8 رمزگذاری شود و یا از سامانه‌ی رمزگذارِ پیش‌فرضِ سیستم‌عامل شما استفاده کند. اما صادر کننده همیشه پرونده‌های UTF-8 را تولید می‌کند.

• لیست انجام کار : در ویکیدپد لغاتِ todo,done,action,track,issue,question,project لغات کلیدیِ خاصی هستند که به شما این امکان را می‌دهند که اقلامِ مهم را دنبال کنید. Todo کارهایی‌ است که باید انجام دهید، done کارهایی‌ است که انجام داده‌اید، question سؤالات شما و project پروژه‌های شما، issue وtrack مواردی‌ است که نیاز به پیگیری دارد و action اقلامِ کاریِ شماست.

• شمایل‌های درخت و طراحی(outline).

• رنگ‌آمیزی گره‌های درخت.

• راهبری لغات ویکی: می‌توانید از درخت برای راهبری لغات ویکی خود استفاده کنید.

• لغات ویکی می‌توانند طبق قاعده‌ی CamelCase باشند و یا نباشند.

• اتصال پرونده‌ها و پیوند زدن URL: ممکن است شما URL را در یک وب‌گاه و یا در اسناد خود در یک پرونده‌ی محلی وارد کنید. اگر پوشه‌ای را از مرورگر ویندوز بکشید و در ویکیدپد قرار دهید، یک پیوند برای شما ایجاد می‌شود.

• پیوند لغتِ ویکی: به محض اینکه شما لغت ویکی را در ویرایشگر وارد کنید، زیر آن خط کشیده می‌شود. لغاتی که قبلاً مفهمومی در بایگانی داشتند، به رنگ آبی و لغاتی که مفهومی ندارند به رنگ سیاه باقی می‌مانند. اما زیرِ همه‌ی لغات خطی کشیده می‌شود. برای ممانعت از پیوند خوردن، لغتِ موردِ نظرِ خود را در لیستِ سیاه وارد کنید.

• لنگر و پاورقی: لنگر اجازه می‌دهد که به مکانِ مشخصی در صفحه‌ی ویکی پرش کنید. توجه کنید که لنگرها حساس به متن هستند. اما پاورقی‌ها اعدادی هستند که در بینِ دو کروشه قرار می‌گیرند. اگر پاورقی‌های یکسان یعنی با اعدادِ یکسان در یک صفحه بیش از ‌یک‌ بار ظاهر شوند، آخرینِ آنها به عنوانِ لنگرگاه تفسیر می‌شود و همه‌ی پیوندها به این لنگرگاه باز‌می‌گردد.

صفحه‌ی نرم‌افزار ویکیدپد در ویکی‌پدیا	http://en.wikipedia.org/wiki/wikidpad
صفحه‌ی نرم‌افزار ویکیدپد در سورس‌فورج	http://wikidpad.sourceforge.net
وب‌گاه نرم‌افزار ویکیدپد	http://wikidpad.com
صفحه‌ی نرم‌افزار ویکیدپد در سی‌نِت	http://download.cnet.com/WikidPad
	http://wikidpad.python-hosting.com